Shkarkimi i paligjshëm i ujërave të balastit kërcënon seriozisht ekosistemin detar, ndërsa inspektimet janë të rralla dhe gjobat janë minimale.
Duke analizuar imazhet satelitore, shkencëtarët kanë zbuluar më shumë se 90,000 derdhje nafte të lëna nga anijet në detet e botës midis viteve 2014 dhe 2019, dhe pothuajse asnjë prej tyre nuk është raportuar tek autoritetet.
Ndotja, e shkaktuar kryesisht nga derdhja e paligjshme e ujërave të balastit, mbetet e pandëshkuar, ndërsa pasojat kërcënojnë seriozisht planktonin dhe të gjithë ekosistemin detar.
Nga 90,000 pikat e zbuluara, vetëm 474 janë raportuar zyrtarisht dhe shumica e këtyre rasteve nuk kanë rezultuar në ndonjë penalitet. Shkencëtarët paralajmërojnë se të gjitha pikat e dukshme nëpërmjet satelitit janë të paligjshme, pasi ato tejkalojnë nivelet e lejuara të ndotjes deri në një mijë herë.
Një studim i Universitetit të Floridës tregon se 20% e të gjithë ndotjes vjen direkt nga anijet, dhe sipërfaqja e tyre totale është e barabartë me territorin e Italisë. Shumica janë të përqendruara përgjatë rrugëve kryesore detare. Në të kundërt, vetëm një pjesë e vogël e ndotjes vjen nga platformat e naftës (2%) ose nga burimet natyrore (rreth 6%).
Problemi është se shkarkimi i ujërave të balastit shpesh planifikohet.
Anijet kursejnë kohë dhe para duke anashkaluar ose duke mos i mirëmbajtur sistemet e trajtimit të naftës dhe ujit. Edhe pse uji i balastit mund të shkarkohet ligjërisht vetëm pas trajtimit, praktika tregon se këto rregulla shpesh shkelen, pothuajse pa asnjë monitorim ose inspektim.
Ligji ekziston, por zbatohet dobët.
MARPOL parashikon masa të rrepta, por inspektimet janë të rralla dhe të dhënat e shkarkimeve manipulohen lehtësisht. Edhe në BE, e cila përdor gjurmimin satelitor, më pak se gjysma e derdhjeve të mundshme kontrollohen dhe ndotja konfirmohet vetëm në 7% të rasteve, paralajmëron Gjykata Evropiane e Auditorëve.
Të dhëna veçanërisht alarmuese vijnë nga Afrika Perëndimore.
Një numër i madh derdhjesh nafte u regjistruan në ujërat e gjashtë vendeve midis viteve 2021 dhe 2022, por asnjë incident i vetëm nuk u raportua tek institucionet ndërkombëtare.
Edhe pse ndotësit individualë mund të duken të vegjël, efekti i tyre kumulativ është i jashtëzakonshëm – veçanërisht në plankton, baza e zinxhirit ushqimor detar.
Ambientalistët po bëjnë thirrje për reformë urgjente të industrisë detare dhe zbatim më të rreptë të ligjit.
Siç theksojnë ata, zvogëlimi i varësisë nga lëndët djegëse fosile jo vetëm që mund të zbusë ndryshimet klimatike, por edhe të zvogëlojë në mënyrë drastike ndotjen e rrezikshme detare.
